Inyamibwa
Image default
Insigamigani

Insigamigani: Induru ntirwana n’Ingoma  

Uyu magani bawuca bagira ngo bumvishe umuntu ko nubwo yaba  yanga ubutegetsi ate , amagambo ye yo kubutuka no kubusebya  atari byo byabukuraho, ko ahubwo nareba nabi ari we uzabigwamo!  Nibwo bamubwira bati: “Uritonde nta nduru irwana n’Ingoma”!  Imvano yawo ni ingoma Urukatsa rwambuye Ibigina mu rwimo  rwa Yuhi Gahindiro nko mu mwaka wa 1746.  

Semugaza ajya kunesha Ibigina, babanje kurwanira i Rubona  rwa Gihara muri za Runda. Baharwaniye iminsi igera  kuri ine ingabo z’ibwami n’izitwa Urukatsa za Semugaza  zirabatsinsura, zibageza ku Rugogwe rwa Kinyambi ahitwa  mu Nkoto. Aho ni ho hari “inkoto” (inkoto ni bariyeri mu  Kinyarwanda gakondo) yimiraga ubushita bwari bwarafashe  akarere ko hakurya ya Nyabarongo maze Mibambwe  Sentabyo abuhungira za Rukoma ku buryo nta muntu uvuye  mu Burasirazuba bwa Nyabarongo wagombaga kurenga  ku Nkoto ya Kinyambi. Ingabo za Semugaza zongera  kubakubita inshuro ndende zibageza ku Kivumu cya  Mpushi na Nyarenga ariko ho baharwanira amezi atandatu.  Hanyuma urukatsa rubambura ingoma bagendanaga  bayivuza bavuga ngo: “Rubanda nimuvune umwami”!

Nuko rubanda rugufi rumaze kumenya ko Gahindiro ari  we mwami, rubavaho basigarwaho n’abakomeye. Ibigina  bimaze kubura iyo ngoma bikajya bivuza induru bigira biti:  “Rubanda nimuvune umwami”! Bamaze kuneshwa nibwo  hadutse umugani uzwi na rubanda rwose ugira ngo: “Induru  ntirwana n’Ingoma”. Ubwo Semugaza n’ingabo ze Urukatsa  bakomeza guhashya ibigina babigeza i Mwendo ya Kiryango  mu Kabagari. Bamaze kuhabageza rubanda bose babavaho,  basigara bonyine batagira kivuna.

Naho rero iriya ngoma Ibigina byahoze bivuza igatuma  rubanda rubavuna; ubwo Urukatsa rwayibamburaga byagaragaje ko abantu bavuna aho ingoma iri, batavuna aho  induru ivugira! Ni ukuvuga ko Ingoma itsinda induru! 

Mbese mu buryo buzimije; ni ukuvuga ko amagambo  cyangwa urusaku atari byo bitsinda ubutegetsi buriho ko  ahubwo ubutegetsi butsindwa n’ubundi butegetsi. Iyo  bitabaye ibyo ubutegetsi ufite ubushobozi bwo gucecekesha  no gucubya uwagerageza kuburwanya akoresheje amagambo  n’urusaku gusa! Umuntu utumva ibyo ni we bacira umugani  uyu mugani bati: “Erega nta nduru irwana n’ingoma”!  Induru ntirwana n’ingoma: Ubutegetsi burusha imbaraga  ababurwanisha amagambo n’urusaku byonyine.

Related posts

Insigamigani: Amukuye aho Umwami yakuye Busyete

Rutebezamacumu

Insigamigani: Gukunda utagukunda ni nk’imvura igwa mu ishyamba

Rutebezamacumu

Insigamigani: Amagambo ahariwe Nankana

Rutebezamacumu

Leave a Comment